Danas se obeležava Mali Božić, istog dana slavi se i Sveti Vasilije Veliki, a uz ovaj datum vezan je niz narodnih i verskih običaja koji su se u pojedinim krajevima sačuvali do danas.
U pravoslavnim hramovima praznik je započeo ponoćnim molebanima, tokom kojih su vernici upućivali molitve za srećnu i blagoslovenu godinu. Otkako je 1. januar prihvaćen kao zvanični početak nove godine, Mali Božić se ustalio i kao Srpska nova godina, koja se tradicionalno dočekuje u noći između 13. i 14. januara, navodi RTS.
Na ovaj dan obeležavaju se i Obrezanje Isusa Hrista, veliki hrišćanski praznik koji se slavi osmog dana po rođenju, kao i dan Svetog Vasilija Velikog. U narodnoj tradiciji Obrezanje se često naziva Malim Božićem, jer se u nekim krajevima ponavljaju božićni obredi i simbolika.
Običaji i verovanja
Značenje Malog Božića razlikovalo se u zavisnosti od porodice i sredine. U ruralnim područjima zadržali su se pojedini božićni rituali, ali u znatno skromnijem obliku nego ranije.
U nekim krajevima i danas se neguje običaj dolaska položajnika, dok se veruje da je ovaj dan povoljan za nove početke i promene. Zbog toga se smatra da ne valja ulaziti u rasprave ili započinjati nešto loše.
U prošlosti se ugarak iz badnjaka čuvao od Božića do Malog Božića, jer se verovalo da donosi plodnost i napredak domu i zajednici. U Vojvodini je bio rasprostranjen običaj paljenja vatri na raskršćima, koji se ponegde održao i danas, sa simboličnim značenjem pročišćenja i jačanja sunčeve toplote.
Zašto se na ovaj praznik jede med
Narodno verovanje kaže da bi na ovaj dan trebalo uzeti kašiku meda, što se dovodi u vezu sa životom Svetog Vasilija Velikog.
Rođen u vreme cara Konstantina, Sveti Vasilije je školovanje započeo rano, a u Atini je izučavao filozofiju, retoriku i astronomiju. Krstio se na reci Jordan zajedno sa svojim nekadašnjim učiteljem Evulom.
Kao episkop Kesarije Kapadokijske služio je gotovo deceniju i ostao upamćen kao snažan branilac pravoslavne vere, izuzetno moralan i posvećen crkvi. U crkvenim spisima naziva se „pčelom Hristove crkve“, koja vernicima donosi med, dok oštro opominje jeretike. Upravo iz tog razloga veruje se da je med simbol ovog praznika.
Vasiljevdan se kod Srba slavi kao krsna slava, dok se u Grčkoj i Rusiji obeležava kao imendan.
Jedan od najprepoznatljivijih običaja vezanih za Mali Božić jeste pravljenje posebnog prazničnog kolača – vasilice, koji zauzima centralno mesto u obeležavanju ovog dana.
Izvor: N1