Beograd /Novi Sad, 5. decembar 2025. – Nacionalni parkovi “Fruška gora“ i „Đerdap“ kao i park prirode „Sićevačka klisura“ jedina su zaštićena područja prirode u Srbiji koja će imati stalne volonterske timove. Po prvi put će volonteri raditi na osnovu profesionalnih volonterskih programa, rađenih prema specifičnim potrebama svakog ovog područja.
Prenosimo saopštenje.
Novi volontereski programi pripremaju se u saradnji sa upravljačima ovih parkova, a prave ih eksperti poznavaoci EU i nacionalne pravne prakse koja reguliše volontiranje, okupljeni oko projekta „Volonteri za prirodu“, koji vode Mladi istraživači Srbije sa organizacijama Inženjeri zaštite životne sredine iz Novog Sada i Tim 42 iz Leskovca.
Iz uprave ovih parkova prirode kažu da su i do sada imali zainteresovane grupe volontera ali da će uz postojanje programa i formirane stalne grupe, volonterski učinak biti veći i značajniji.
Povodom Međunarodnog dana volontera, 5. decembra, Tanja Petrović, izvršna direktorka Mladih istraživača Srbije (MIS), podsetila je da više od 2000 mladih ljudi godišnje prođe kroz njihove programe volontiranja i u Srbiji i širom sveta.
“Sada radimo na tome da stvorimo stalne volonterske grupe koje će organizovano raditi na očuvanju i obnovi prirode u našim zaštićenim područjima. Pozivamo zainteresovane da nam se jave i uključe u prvu bazu volontera u prirodi”, kaže Tanja Petrović.
“Volonteri za prirodu”: kako se prijaviti?
Za volontiranje su najčešće zainteresovani mladi jer je to prilika za druženje i sticanje novih veština. Sve je više zaposlenih u velikim kompanijama koje svoje društveno odgovorne kampanje sprovode volontirajući u prirodi. Prvi put će, u okviru ovog projekta, i starijim sugrađanima, penzionerima, biti predstavljeni pozitivni efekti volontiranja s idejom da se i oni uključe u stalne volonterske grupe.
Zaštićena područja prirode u Srbiji zauzimaju skoro 10 odsto teritorije. Problemi sa kojima se suočavaju kreću se od ilegalne seče šuma, požara i urbanizacije, do pritiska masovnog turizma i širenja invazivnih vrsta i štetočina.
Građani zainteresovani za volontiranje u ovim područjima mogu se prijaviti u bazu volontera na stranici „Volontiraj za prirodu“. U narednom periodu biće formirane volonterske grupe prema blizini parka i planirane konkretne aktivnosti na terenu.
Revolucionarni Zakon o obnovi prirode u EU i loša praksa u Srbiji
Volontiranje građana u prirodi je rasprostranjena praksa u zemljama Evropske unije. Ta će praksa biti posebno važna u narednom periodu zbog vrlo zahtevnog Zakona o obnovi prirode kojim se EU obavezala da do 2030. godine obnovi 30 odsto ugroženih staništa prirode na svojoj teritoriji.
Države članice su se obavezale da u narednih pet godina zasade još tri milijarde stabala, da 25.000 km reka vrate u slobodni tok i da onemoguće uklanjanje postojećih zelenih površina i drvoreda.
U Srbiji pitanje zaštite životne sredine nije visoko na političkoj agendi, što je potvrdio i nedavno prezentovan Izveštaj iz senke Koalicije 27, koja nadzire rad institucija u usklađivanju domaće legislative sa EU standardima u ovoj oblasti. Nema političke volje za sistemski pristup rešavanju problema ugrožene životne sredine, niti kontrole i sankcionisanja onih koji je zagađuju i ugrožavaju.
Na dugačkoj listi zakona koje Srbija treba da usvoji na putu ka EU, naći će se i Zakon o obnovi prirode ali je i do tada moguće raditi nešto po ovom pitanju.
Uspostavljanje volonterskih grupa u najvećim zaštićenim područjima prirode u Srbiji jedan od načina. Projekat „Volonteri u prirodi“, koji će se u Srbiji sprovoditi do kraja 2027. godine, podržan je od strane EU.
Antrfile
Najveći problemi zaštićenih područja prirode u Srbiji
Nacionalni park Fruška gora: „Zeleno ostrvo“ u ravnici na 25.000 ha. Šuma koju čine hrast, lipa i bukva. Dom za međunarodno zaštićene vrste ptica i sisara. Kulturno istorijska celina sa brojnim manastirima iz srednjeg veka.
Problemi: seča šume, šumski požari, eksploatacija kamena, humusa i drugih materijala iz prirode, sušenje pojedinih biljnih vrsta zbog zagađenja, nekontrolisano sakupljanje divljih biljaka
Nacionalni park Đerdap: Guste šume, pašnjački i stepski predeli duž obale Dunava u dužini od 100 km na čak 63.000 ha. Područje od međunarodnog značaja za ptice. Izuzetan kulturno istorijski značaj, obuhvata arheološko nalazište iz praistorije „Lepenski vir“, rimske i srednjovekovne tvrđave.
Problemi: seča šume, pojava bolesti i štetočina u šumi, krivolov, nelegalno skupljanje lekovitog bilja i gljiva, nekontrolisan porast poseta turista.
Park prirode Sićevačka klisura: Najvrednije zaštićeno područje jugoistočne Srbije, prostire se uz kanjon reke Nišave tokom 17 km, na 7.746 ha. Čine ga stenovite litice, pećine, jame, termalni izvori, ali i kulturno istorijski spomenici. Poznata i kao staništa cvetova srpska i Natalijina ramonda, kao i različitih vrsta orhideja.
Problemi: bespravna gradnja, otpadne vode, bušenje stena zbog pešačkih staza, širenje invazivnih biljnih vrsta, ugrožen status šumske kornjače.