Oktobar 1941. godine zauvek je obeležio istoriju Kraljeva i postao sinonim za jedan od najtežih stradanja civilnog stanovništva u okupiranoj Evropi. Tokon nemačke obmazde nad civilima sprovedene između 15. i 29. oktobra 1941. godine, pripadnici 717. pešadijske divizije Vermahta izvršili su masovno streljanje 5.000 talaca zatvorenih u fabrici lokomitiva i radnici ,,Vagobka“ u Kraljevu.
Međutim, streljani su i golobradi dečaci, devojke, a mnogi su bili primorani da sami sebi kopaju rake. Svetska istorija i dalje pamti fotografije na kojima majke hodaju po gomili leševa i pažljivo iznose telo po telo, u nadi da ima preživelih ispod velikog brda streljanih mladića. Želele su, kažu, samo da im deca imaju mesto počivanja, a ne da budu zakopani kao psi.
Prema kazivanju preživelih iz knjige ,,Kraljevo oktobra 1941„, oni najneposlušniji, bili su primorani da sami streljaju članove porodice i prijatelje, a u kada bi odbili, usledila bi vešanja najbližih na njihove oči. Izgleda da ni to nije bilo dovoljno, pa je zemlja na humkama, posle sahranjivanja ravnata tenkovima.
Obmazda je usledila nakon sukoba partizanskih i četničkih odreda sa nemačkom vosjkom u okolini grada, tokom koje je poginulo 10 nemačkih vojnika. Po zloglasnoj naredbi nemačkog generala, primenjen je princip ,,sto za jednog ubijenog, pedeset za ranjenog“ – što je u praksi značilo da su za svakog poginulog nemačkog vojnika streljali 100 civila.
Imena nevinih žrtava znaju se samo delimično. Mnogi detalji uzroka i posledica još uvek su nedovoljno ispitani, a delom i nepoznati, jer se zločinac brižljivo trudio da ukloni tragove zločina. Ipak, ono što sa sigurnošću znamo da je oktobarskih dana 1941. godine u svim prodavnicama nestalo crne tkanine. I crne boje. Sestre i majke su same iskrojile crne tkanine. Za svaku kuću crnu zastavu.
Prema svedočenjima preživelih, streljanja su vršena u nekolko talasa – žrtve su u grupama izvođene iz hangara, sprovođene su na lokalne livade i, uglavnom, jedna po jedna, u savršenom nizu, ubijane mitraljevskom vatrom. Tela su potom zakopavana u masovne grobnice, na mestu današnjeg Spomen- groblja streljanih 1941. godine. No, postoje saznanja da neki, prema proceni nemačkih vojnika, nisu bili dostojni ni sahranjivanja, već su tela odnošena na periferiju grada u lišće (današnja teritorija Grdičke kose).
Među streljanima, osim srpskih civila, bilo je i pripadnika drugih naroda koji su živeli i radili u Kraljevu – Rusa, Slovenaca, Slovaka, Makedonaca, Hrvata, pa i Francuza. Masakr u Kraljevu, zajedno sa onim u Kragujevcu koji se odigrao nekoliko dana kasnije, predstavlja najteži ratni zločin počinjen u Srbiji tokom Drugog svetskog rata. Ova dva događaja postala su simbol stradanja cilvila nad okupacijom i upozorenje na cenu zločina počinjenih pod izgovorom obmazde.
Fotografije su preuzete iz knjige ,,Oktobra Kraljevo 1941- kazivanja preživelih“, izdate 1966. godine u Kraljevu.